على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1453
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دالابه ( d l be ) ا . پ . شاگردانى كه آنها را در قراول مىگذارند . دالان ( d l n ) ا . پ . دهليز در خانه و كرياس . و كوچهء سرپوشيده . دألان ( da'al n ) م . ع . دأل دألا و دألانا . مر . دأل . دألان ( da'al n ) ا . ع . شغال . و نوعى از رفتار . دالانه ( d l ne ) ا . پ . دالان و دهليز در خانه . و كوچهء سرپوشيده . دالب ( d leb ) ا . ع . خدرك آتش كه فرو نميرد . دالبر ( d l - bor ) ا . پ . چيزى كه آن را به شكل حرف دال بريده و قطع كرده باشند . دالبره ( d lbore ) و دالبزه ( d lboze ) و دالبژه ( d lboje ) ا . پ . مرغى كوچك و جهنده كه بتازى صعوه گويند . دالبوز ( d lbuz ) و دالبوزه ( d lbuze ) ا . پ . پرستوك . و نوعى از وطواط . دال پرنيان ( d l - parni n ) ا . پ . دار پرنيان و چوب بقم . دال پره ( d l - pare ) ا . پ . دار پره و مرغ كوچكى خوش الحان . دالپوز ( d lpuz ) و دالپوزه ( d lpuze ) و دالپوژه ( d lpuje ) ا . پ . پرستوك . و نوعى از وطواط . دالة ( d lat ) ا . ع . شهرت . ج : دال . دالة ( d lat ) م . ع . دال دولا و دالة . مر . دول . دالة ( d llat ) ا . ع . جرئت و گستاخى . و اسم است ادلال را اى ما تدل به على حميمك . دالج ( d lej ) ا . ع . مردى كه دول پر از آب را از سر چاه تا حوض برد و در آن تهى كند و آنكه شير شتران را از دوشيدن جاى بسوى كاسهها نقل كند . دالح ( d leh ) ص . ع . سحاب دالح : ابر بسيار باران . ج : دلح و دوالح . دالخ ( d lex ) ص . ع . رجل دالخ : مرد در آيندهء در فراخى سال . ج : دالخون . دال خال ( d l - x l ) ا . پ . نهال و درخت نو نشانده و پيوند نكرده . دالخون ( d lexuna ) ع . ج . دالخ . دالع ( d le ' ) ص . ع . امر دالع : كار بيفايده . و احمق دالع : مرد بسيار گول . دالف ( d lef ) ا . ع . تيرى كه نزديك نشانه رسد و از جائى كه افتاده دور شود . و كسى كه بسبب بار گرانى كه برداشته است گام نزديك نهد . ج : دلف و دلف . دالق ( d leq ) ص . ع . خيل دالق : سواران شتابندهء بتندى . و سيف دالق : شمشير به آسانى برآيندهء از نيام . دالمن ( d lman ) ا . پ . عقاب سياه . دالولاء ( d lul ' ) ا . ع . ناز و ناز زن بر شوهر خود . داله ( d leh ) و دالهة ( d lehat ) ا . ع . ضعيف النفس . دألى ( daal ) ا . ع . نوعى از رفتار سست كه گام نزديك نهاده بدود مانند گرانباران . و رفتار شادمان . دألى ( daal ) م . ع . دأل دألا و دألا و دألى . مر . دأل و دأل . دالى ( d li ) ا . ع . آنكه دول را از چاه بركشد و تهى كند . ج : دلاة . دالية ( d liat ) ا . ع . دولاب . و كوزهء دولاب . و تنهاى دراز كه در سر آن يك طرف رسن از برگ خرما و مانند آن بندند و در طرف ديگر دول و مانند آن بسته بدان آب پاشى نمايند . و انگور نيم رس اندك سياهى گرفته . و غورهاى كه به جائى آويخته تا پخته گردد و به خوردن درآيد . ج : دوالى . دأم ( da'm ) ا . ع . هر چه بپوشد شخص را . دأم ( da'm ) م . ع . دأم الحائط دأما ( از باب فتح ) : ستون نهاد آن ديوار را . دام ( d m ) ا . پ . افزارى كه بدان حيوانات را مىگيرند . و كمند . و هر چيز كه جانوران در آن بفريب گرفتار شوند . و هر حيوان وحشى غير درنده ضد دد . و آهو و غزال . و نخجير . و حشرات الارض . و هر جانور پرنده . و باصطلاح محققين زخارف دنيوى و آنچه موجب بازماندگى از مبدء باشد . و دام گشتن : دام گستردن . و فريب دادن و گول زدن . و از دام گريختن . دام ( d m ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - پول كوچكى كه معادل چهار يك روپيه است . دام ( d ma ) ا . پ . كلمهء فعل . - مأخوذ از تازى - يعنى برقرار و پاينده باد . و دام دولته : برقرار باد دولت و پادشاهى او . و دام ظله : پاينده باد سايهء او و هرگز كم نشواد . و دام ملكه : برقرار باد پادشاهى و سلطنت او . دأماء ( da'm ' ) و داماء ( d m ' ) ا ع . دريا . دأماء ( d m ' ) و داماء ( d mm ' ) ا . ع . يكى از سوراخهاى كلاكموش . و خاكى كه كلاكموش از سوراخ برآورده بيرون جمع كند و در سوراخ را بدان برابر و هموار سازد . و دريا . ج : دوام . داماد ( d m d ) ا . پ . مرد نوكدخدا . و مردى كه تازه شادى عروسى وى شده و تازه زن گرفته باشد و مقابل بيوگ . و شوهر دختر شخص . و شوهر خواهر . و خويش نزديك . و عاشق . و داماد شدن : زناشوئى كردن .